FIFA versus PES - Deel 3

Het zal in september en oktober, maar misschien nog wel veel langer, dé discussie in de Europese gamesindustrie zijn. Welke game is beter? FIFA 08 of Pro Evolution Soccer 2008? Nog nooit ontliepen beide games elkaar zo weinig en nog nooit twijfelden zo verschrikkelijk veel gamers over welke game ze nou moesten kiezen. We zullen eerlijk zijn: wij durven onze vingers niet te branden en een oordeel te geven. Voor je het weet staan FIFA of PES fans Jelle’s auto onder te kliederen in onze parkeergarage. Maar omdat veel mensen toch twijfelen, proberen we de komende drie dagen in een zo objectief mogelijke analyse uit te leggen wat de sterke en minder sterke punten van beide games zijn. Laat vooral ook jouw mening horen, maar denk er aan dat je die wel goed onderbouwd.

‘De gameplay van PES is vet en FIFA is kut’. Ik heb het al heel vaak gelezen in de reacties onder zowel FIFA- als PES-content en ik vrees dat een hoop niet nadenkende kuddedieren het nog vaak zat zullen roepen. Laat die mensen dit artikel dan ook maar niet lezen, want ik heb het gevoel dat het voor hen toch geen zin heeft.. iemand die wél nadenkt over beide games, heeft namelijk allang in de gaten dat het niet zo simpel is als ‘de gameplay is vet’ of ‘de gameplay zuigt’.

Als we zeggen ‘de gameplay’ dan hebben we het over het specifieke voetbalgedeelte van de games. Alle andere toeters en bellen zijn de afgelopen dagen natuurlijk aan bod gekomen. Toch beginnen we niet op het veld, maar in de kleedkamer. Voordat je aftrapt, heb je namelijk in beide games de mogelijkheid om de nodige tactische zaken in te stellen. Daar gaan beide ontwikkelaars nogal verschillend mee om. In FIFA gaan de tactische instellingen doorgaans minder diep dan in PES. Dat wil zeggen: in FIFA kun je als manager uiteraard je opstelling kiezen, mensen individueel verschuiven, de nodige strategie instellen (aanvallend, counter, etcetera..) maar de nadruk ligt op het idee dat het vooral niet te lang moet duren. Dat staat niet zozeer in direct contrast met PES, maar in de Japanse footie zijn de mogelijkheden dieper. Zo kun je per strategische instructie een bepaalde intensiteit instellen (voorbeeld: het opkomen van je defensie kun je instellen als A, B of C, wat steeds staat voor een bepaalde intensiteit, waardoor je zorgt dat de verdediging in meer of mindere mate mee opschuift). Kortom: voor tactische geniën biedt PES doorgaans net iets meer mogelijkheden.

Op het veld zijn de strategische foefjes echter vaak al snel vergeten en telt nog maar één dingen: winnen! Tot zover de overeenkomsten… Alle gekheid op een stokje: de gameplay van PES en FIFA verschilt als dag en nacht. De oorzaken kun je overal zoeken, maar dat hoeft niet moeilijk te zijn: de ene game wordt ontwikkeld in de westerse wereld, de andere in Japan, waar arcadegames nog altijd immens populair zijn. Japan is niet voor niets de bakermat van arcadegames en stiekem vloeit dat door in de gameplay van PES.

Kenmerkend aan de gameplay van PES is namelijk snelheid. Hoewel de serie de laatste jaren wat varieert tussen dan weer een stapje langzamere, dan weer een stapje snellere gameplay, houden de Japanners de snelheid altijd relatief hoog. Dat zorgt voor actievolle gameplay, waarbij het niet te moeilijk is om een mannetje te passeren. Ook heeft een geoefend speler geen moeite de nodige vloeiende combinaties op het veld te toveren. Een veel geprezen punt aan PES is het gemak waarmee afstandsschoten afgevuurd kunnen worden. De bal suist lekker snel door de lucht en slaat ook echt lekker in. Andere veelgebruikte succesnummers zijn het ‘fake shot’ (oftewel: ‘foot feint’) en het steekpassje met driehoekje of Y.

FIFA staat min of meer lijnrecht tegenover PES. In de zoektocht naar realistisch voetbal is FIFA aanbeland op een niveau waarbij echt voetbal zeer realistisch wordt neergezet. Dat houdt in dat de snelheid aanmerkelijk lager ligt dan in PES. Het is daardoor moeilijker om een snelle combinatie neer te zetten of een mannetje te passeren. Ook heb je rekening te houden met de vermoeidheid van de spelers. Dat zit uiteraard ook in PES, maar in FIFA slaat de vermoeidheid – zeker bij overmatig gebruik van de sprintknop – sneller toe. Dat vraagt om een andere aanpak, namelijk die van zorgvuldige passing en geduld. Een steekpass geven is moeilijker dan in PES, wat zorgt voor minder dieptespel. Ook is het veel lastiger om een met een afstandsschot te scoren, al is het – voor getrainde spelers – zeker te doen.

Sleutelwoord in een vergelijking tussen PES en FIFA op het gebied van gameplay is echter ‘onvoorspelbaarheid’. Hét verwijt dat FIFA altijd naar zijn hoofd kreeg geslingerd, is dat het allemaal te voorspelbaar zou zijn. De goals waren te standaard, het veldspel altijd hetzelfde en te vaak doken er zogenaamde ‘easy goals’ op – ballen die op een bepaalde manier geschoten/voorgezet/gekopt werden die dan altijd goals opleverden. Dat predicaat is, zo bewijst de nieuwste telg in de FIFA-serie, niet langer terecht. De gameplay is onvoorspelbaar genoeg, goals divers en makkelijke doelpunten niet langer mogelijk, al kun je nooit uitsluiten dat een of andere sjonnie in de toekomst ineens een bug ontdekt.. maar wij gaan er niet van uit.

Het vrijer worden van de gameplay komt echter wel met een bepaalde kostprijs: de moeilijkheidsgraad. FIFA stond altijd bekend als een spel voor de mainstream, omdat het instapniveau laag was. Iedereen die iets van voetbal wist kon FIFA spelen en vrij snel van de computer winnen. Door de stap naar meer realisme is het instapniveau omhoog gegaan. Zoals gezegd: combinatievoetbal is moeilijk te realiseren en wil je een mannetje passeren, dan moet je echt met het tricks-systeem om leren gaan. Daarmee lijkt een belangrijke verschuiving te hebben plaatsgevonden, want voorheen was juist PES de game waarin de ‘leek’ moeilijk uit de voeten kon.

Dat had alles te maken met de snelheid van het spel. De computergestuurde spelers zijn net zo snel als die van de menselijke speler, dus hen uitspelen en voor blijven is niet altijd makkelijk. Bovendien heeft PES altijd timing hoog in het vaandel gehad. Kopduels winnen? Timing. Een onhoudbare kanonskogel afvuren? Timing (en positie van het lichaam ten opzichte van bal en doel). En ga zo maar door. Ook het versturen van de juiste passes komt aan op timing, al is dat in FIFA niet anders. Dit soort dingen zorgen er echter wel voor dat PES altijd de moeilijkere game is geweest.

Hoewel we in deze artikelen vooral de beide series bekijken en niet zozeer de nieuwste versies, zou de conclusie moeten zijn dat FIFA wat laagdrempeliger is dan PES. Door de omslag van de nieuwste FIFA is dat echter niet meer juist. De game is moeilijker geworden. Dat houdt kortweg in dat er voor de mensen die al snel moeite hebben een game goed te spelen, er geen ideale keuze meer is. Schrik nou niet direct, want als je ooit eerder voetbalgames hebt gespeeld, kun je zowel FIFA als PES prima spelen. Maar voor de echte beginners wacht een periode van veel oefenen, leren en de frustratie wegbijten.

En als je wel goed bent, wat speel je dan? Dat heeft alles met persoonlijke voorkeur te maken. Het is onmogelijk te stellen dat de gameplay van PES beter is dan die van FIFA, of omgekeerd. Het komt louter neer op keuzes; welke weg sla je als ontwikkelaar in met je voetbalgame? Vergelijk het – heel ruim genomen – met het verschil tussen Burnout en Gran Turismo. Beide zijn zeer goede racegames, maar de een is realistisch en de andere gewoon heel erg leuk. PES is, door de hoge snelheid in de gamplay, geen realistische kopie van het voetbal zoals je dat op televisie ziet. Maar juist door die snelheid is het voor geoefende spelers beter mogelijk om flitsende combinaties te voorschijn te toveren of een ziek hard schot in de kruising te rammen. FIFA kiest voor de realistischere aanpak, wat, als het even niet loopt, zorgt voor wat frustratie bij het gamen. Daar staat tegenover dat als je wel een keer een wereldgoal, een vloeiende combinatie of dikke overwinning neerzet, de voldoening er zoveel groter om is. Kortom: beide spellen spelen hun eigen spelletje en houden elkaar daarmee keurig in evenwicht: gelijkspel.