Gamen in Tanzania

Er gaat geen dag meer voorbij dat maten elkaar niet vernederen tijdens een potje FIFA op de Xbox 360, Call of Duty op de PlayStation 3, of een willekeurige strategiegame op de PC. Jongeren die niet gamen zijn eerder de uitzondering dan de regel in Nederland. Maar zelfs in een land als Tanzania is het gamevirus breed verspreid. Veel jongeren zien ondanks de torenhoge kosten toch kans hun vrienden te verslaan tijdens een potje virtueel voetbal op de PlayStation 2 of zelfs PS3.

In de telefoonwinkel Tigo in Dar Es Salaam checken Tanzanianen de nieuwste mobieltjes uit en surfen ze op een van de vele computers in het pand. Maar uit het achterste gedeelte van de belzaak klinkt gejuich van achter een gigantische HD-tv. Voor het gevaarte zitten een aantal gamers fanatiek op PS3-controllers te rammen tijdens een potje Winning Eleven (hier beter bekend als Pro Evolution Soccer). Ze spelen de Champions League-finale tussen Barcelona en Manchester en de Spanjaarden gaan aan de leiding. Het zijn Clayton (26) en Yusuph (29) en de laatste is een zeer goede bui vanwege zijn voorsprong. Net als in Nederland is het oorlog tijdens een potje virtueel voetbal. De winnaar mag hier immers verder gamen en de verliezer moet zijn controller opgeven. Voor ongeveer 50 cent mag elke klant een halfuurtje spelen. Ondertussen schiet Rooney een pegel in de rechterbovenhoek en is de stand weer gelijk. Yusuph valt even stil omdat hij zijn concentratie nodig heeft om zijn maat alsnog een lesje te leren. “Gamen en praten zijn twee dingen die niet goed samengaan”, komt er vanuit zijn mondhoek. Een paar minuten voor tijd heeft Henry een antwoord op de goal van Manchester en Yusuph wrijft het er nog even lekker in. Uiteraard eist Clayton een revanche en die komt er ook. Yusuph heeft namelijk alle tijd. Hij werkt verderop in een winkeltje, maar is hier elke dag wel een uur of vijf onder werktijd te vinden. “Het is nooit zo druk en als de baas langsloopt zeg ik dat ik beltegoed moest halen”, knipoogt de gamer. Je zou zeggen dat hij hier veel geld aan kwijt is, maar niets is minder waar. De verkoper heeft namelijk een andere provider en verkoopt het beltegoed gewoon door tegen dezelfde prijs. Zo kan hij dus gratis gamen, onder werktijd…

Yusuph begon te gamen op zijn Dreamcast in 2001, kocht later een PS2 en heeft er nooit genoeg van gekregen. “Je ziet nu steeds meer oudere gamers die nog steeds achter de PlayStation duiken. Daarom verwacht ik dat gaming hier over een aantal jaren een stuk serieuzer wordt genomen.” Het beeld van gamen dat het alleen iets is voor kleine kinderen is volgens hem snel aan het veranderen. Hij legt verder uit dat PlayStation nog steeds verreweg de favoriet is in Tanzania. Dit komt volgens Yusuph door het grote succes van de PS1 en 2. “Bijna iedereen is op een van die twee begonnen en dus blijven ze trouw aan de spelcomputers van Sony.” Daarom staan in bijna alle buurthuizen deze apparaten en niet een Xbox of een Wii.

Zo ook in het buurthuis van Deo Malulu (31) in een van de wijken van de middenklasse in Dar. Hij begon in 2004 een internetcafé waar ook een paar oude PlayStations stonden. Uiteindelijk merkte hij dat het spelen van games veel beter liep dan het surfen. “De verbinding is namelijk erg langzaam en je betaalt je hier suf voor een abonnement”, zucht Deo. Na een jaar besloot hij volledig over te gaan op gamen en dat was een goede zet. Met een PS2 erbij was hij verzekerd van veel klanten (gamers) terwijl hij er weinig onderhoud aan had. De bezoekers van zijn gameparadijs wisselen van kleuters tot jongeren in de twintig. Verreweg het populairst zijn voetbalgames als Winning Eleven en FIFA. Eugene (17) is bezig met een potje PES en vertelt ondertussen dat gaming booming is in Dar. “In mijn klas speelt minstens de helft wel eens games. Vooral door mond tot mond reclame is het zó gegroeid.” Eugene speelt naast voetbalgames ook graag racegames en shooters. “We zijn helaas wel beperkt in de keuze van games omdat het lastig is aan nieuwe spellen te komen.” De jonge gamer legt uit dat de kosten voor games en consoles torenhoog zijn. Voor FIFA 09 op de PS2 betaal je omgerekend 90 euro. In Nederland zou de helft hiervan al schandalig duur zijn. Voor een Xbox 360 Arcade tel je in Tanzania 300 euro neer. De PS3 spant echter de kroon met een prijskaartje van ongeveer 685 euro tegenover maximaal 400 pegels in de Nederlandse winkels. Bizar hoge prijzen als je bedenkt dat Tanzania op de Human Development Index van de Verenigde Naties de 159ste plaats bezet van de 177.

“Het zuigt wat dat betreft dat ik in Afrika woon, want het is erg duur en het duurt lang voordat je eindelijk een nieuw spel hebt”, zegt de eenendertigjarige Steve, een populaire radio-DJ en bijzonder fanatieke gamer. Hij is om tien uur ‘s avonds klaar met zijn werk, dan speelt hij tot drie a vier uur ’s ochtends en dan na het opstaan weer tot hij naar zijn werk gaat om twaalf uur. “Gamen is mijn passie en ik blijf het doen tot ik in mijn kist lig. Dat zal waarschijnlijk over tien jaar zijn want dat is de gemiddelde levensverwachting in Afrika”, grapt Steve. Hij heeft thuis een Xbox 360 en een PS2 en PS3 met tientallen spellen voor elke console. Het nadeel is dus wel dat hij soms wel een maand moet wachten voordat een nieuwe PS3-game eindelijk binnen is. Het komt vrijwel nooit voor dat een spel al gelijk op voorraad is in de winkel.

Wat Steve ook jammer vind is dat er nog niet echt een up-to-date gamecommunity is in Tanzania. “Veel mensen gamen hier wel, maar volgen bijvoorbeeld niet het nieuws op sites als IGN. Verder spelen ze vrijwel allemaal oudere spellen en kan ik dus met weinig mensen praten over nieuwe games.” Hij hoopt dat over tien jaar de community in zijn land van dit probleem verlost is. Een ding is zeker voor hem: gamen is iets blijvends. Steve heeft het de afgelopen tien jaar explosief zien groeien. “Vroeger was het echt alleen iets voor kinderen, maar nu zie je steeds meer lui van mijn leeftijd die blijven gamen.” Als de DJ ooit trouwt zou hij heilig in zijn religie blijven geloven. “Die chick moet begrijpen dat ik een gamer ben en dat ik mijn levenstijl voor niets of niemand aanpas.”