Grand Theft Auto Retrospectief - Deel 5

Achtergrond | -

Om de komst van GTA V later dit jaar te vieren, heb ik een retrospectief geschreven over de GTA-serie. Dit is het vijfde en laatste deel.

“Perhaps here, things will be different” - Niko Bellic, uit de 1e trailer van GTA IV

Met de komst van de Xbox 360 en Playstation 3 was het niet de vraag of er een GTA titel zou komen, maar wanneer. Toen Peter Moore op de E3 van 2006 een tatoeage onthulde met het logo van GTA IV en de bijbehorende releasedatum kon dat ook niet echt een verassing worden genoemd. De grootste verassing zou waarschijnlijk de locatie zijn die het decor zou vormen voor de eerste next-gen GTA. Althans, dat is wat meeste fans hoopten. Toen na vele maanden van speculaties bekend werd dat Grand Theft Auto IV zich af zou spelen in Liberty City, beschouwden veel mensen dit toch als een lichte teleurstelling.

Na de enorme speeltuin die GTA: San Andreas bood, leek Liberty City toch een beetje een stap terug. ‘Groot, groter, grootst’ leek niet langer het motto van Rockstar te zijn. Het nieuwe doel was om een digitale metropool te creëren dat gedetailleerder, realistischer en levendiger was dan ooit tevoren. Een visie die eigenlijk altijd al werd nagestreefd bij het maken van een GTA game, maar die altijd werd gehinderd door de technische beperkingen van de Playstation 2 en de Xbox. Met de komst van een nieuwe generatie consoles, een budget van 100 miljoen dollar, een ontwikkelingstijd van drieënhalf jaar en meer dan duizend mensen die aan de game werkten, leek er nu niets meer in de weg te staan om deze visie werkelijkheid te laten worden.

De zorgvuldig opgebouwde hype bereikte zijn climax op 29 april 2008. Dat was de datum waarop een van de meest geanticipeerde games ooit eindelijk in de winkels lag. GTA IV leek zowel artistiek als commercieel alle verwachtingen waar te maken. De game werd op verschillende gerespecteerde sites beloond met een perfecte score gekregen en bracht in de eerste week alleen al 500 miljoen dollar op, een bedrag waar producers van grote Hollywoodproducties alleen maar van kunnen dromen. Het was pas weken na de release voordat er ook wat kritiek kwam op de game. Sommige gamers vonden dat de nadruk op realisme en verhaal op veel punten ten koste was gegaan van de gameplay, en dat de game minder uitgebreid was dan zijn voorganger. In de maanden na de release werd duidelijk dat vele andere GTA-fans deze kritiek deelden, met als gevolg dat het sterke imago van de GTA franchise toch wat werd aangetast.

De keuze van Rockstar om GTA IV realistischer te maken, was, ondanks de kritiek, niet geheel onbegrijpelijk. Zoals ik in de vorige restrospectief al schreef, was er in GTA: San Andreas een groot contrast ontstaan tussen de over-the-top gameplay en het verhaal wat meer down-to-earth was. Een contrast dat Rockstar probeerde te corrigeren in GTA IV door veel te dingen te schrappen. Zo was het bijvoorbeeld niet meer mogelijk om het uiterlijk van protagonist Niko Bellic aan te passen, wat er voor zorgde dat cutscenes met een belachelijk uitziend hoofdpersonage tot de verleden tijd behoorden. Dit kwam de geloofwaardigheid van het verhaal zeker ten goede, maar spelers die de GTA games niet speelden vanwege het verhaal konden zo’n keuze minder waarderen. Ook het parachutespringen, een met uiterst plezierige bezigheid in GTA: San Andreas, werd geschrapt ten behoeven van realisme. En zo waren er nog wel meer voorbeelden.

De gameplay moest deze keer aansluiten bij het verhaal, terwijl het bij de vorige delen eerder andersom was. Het is niet moeilijk om te zien waarom Rockstar deze keuze had gemaakt. Het verhaal van de Oost-Europese immigrant Niko Bellic, die worstelde met de demonen uit zijn verleden en probeerde in Liberty City een nieuw leven op te bouwen, was boeiend van begin tot einde. Niko Bellic was een genuanceerd personage; niet zonder persoonlijke gebreken, maar de fouten die hij maakte leken altijd voort te komen uit de behoefte om goed te doen. Zijn achtergrond als immigrant zorgde er voor dat Niko Liberty City op dezelfde manier bekeek als de speler: met evenveel verbazing als fascinatie.

Uiteindelijk bleken het sterke verhaal en de goed uitgewerkte personages niet genoeg te zijn om te voorkomen dat GTA IV herinnerd zou worden als de GTA titel die niet helemaal aan de verwachtingen kon voldoen. Enerzijds was dit het gevolg van de keuzes van Rockstar om een meer realistischere wereld neer te zetten, en het vinden van een betere balans tussen verhaal en gameplay. Anderzijds zou je ook kunnen concluderen dat de game aan zulke hoge verwachtingen moest voldoen, dat de game eigenlijk alleen maar kon tegenvallen. Toch was Rockstar niet doof voor de kritiek. Iets wat bleek uit de DLC die later zou volgen. Deze DLC, in de vorm van The Lost and the Damned en The Ballad of Gay Tony, richtte zich wat minder op het realisme en herintroduceerde de wat meer bizarre en over-top-elementen zoals bijvoorbeeld het parachutespringen. De terugkeer van deze elementen uit de Playstation 2 GTA’s zorgden ervoor dat de uitbreidingen, die overigens tijdelijk exclusief waren voor de xbox 360 waren, positief werden onthaald door zowel de pers als de fans van de franchise.

Het feit dat Rockstar de kritiek op het vierde deel niet genegeerd heeft, lijkt een goed teken te zijn voor GTA V. Veel is nog niet bekend over het vervolg op GTA IV. Wat wel vast staat is dat de game zich af zal spelen in en rondom Los Santos, dat dit de grootste GTA game ooit zal zijn en dat de game drie speelbare personages zal bevatten. Verder zal de meest memorabele missie uit GTA IV, waarin Niko een bank moest overvallen en zich vervolgens een weg naar buiten moest schieten, als belangrijkste inspiratiebron zal dienen voor de missies in GTA V. Deze missie haalde duidelijk inspiratie uit Heat, een film uit 1995 over een aantal bankovervallers. Wellicht dat deze film in meerdere opzichten weer een inspiratiebron zal zijn voor GTA V? We kunnen er alleen maar over speculeren. Net zoals we alleen maar kunnen speculeren over de multiplayer, waar verder ook nog niets over bekend is.

Grand Theft Auto V lijkt in ieder geval alle ingrediënten te bezitten voor een geweldige game. Natuurlijk zou het niet de eerste keer zijn dat een veelbelovende titel tegenvalt, GTA IV is daar in lichte mate een voorbeeld van, maar het lijkt er op dat alle ervaring en expertise van Rockstar samen zullen komen in deze titel. Als de talentvolle Schotse developer erin slaagt om de grote spelwereld en het plezier van San Andreas weet te combineren met het verhaal en de levendigheid van Liberty City uit GTA IV, dan twijfel ik er niet aan dit deel een geweldige zwanenzang zal zijn voor de GTA-serie op deze generatie consoles. Ik kan in ieder geval niet wachten!


Plaats een reactie


X
Lees meer over Grand Theft Auto IV: