Gran Turismo 5

Geduld is een deugd. Het is een boom waarvan de wortel bitter is, maar waarvan de vruchten zoet zijn, zo luidt een oubollig gezegde. De wortel was in het geval Gran Turismo 5 zo bitter en lang, dat de vrucht veel mensen gestolen kon worden. Zelfs met de release en het opstarten van de game komt de wortel nog niet ten einde.

Alsof zes jaar wachten en eindeloos uitstel niet genoeg was, blijkt Gran Turismo 5 zijn ware aard namelijk pas laat te tonen. De eerste indruk die de game achterlaat is er één van bittere teleurstelling. Na een installatieproces van bijna een uur, blijkt navigatie door de menu’s en het beginnen van een race ook nog gepaard te gaan met lange laadtijden. Zo duurt het na een bijzondere, maar zeer lange introfilm en het uitzoeken van een auto al gauw een uur of twee voor je jezelf voor het eerst op het circuit begeeft. Eenmaal daar komt de echte teleurstelling: Gran Turismo 5 is helemaal niet zo mooi, kunstmatige intelligentie bij de concurrentie is praktisch afwezig en elk spoor van een beloofd schademodel ontbreekt. Is dit waar Kazunori Yamauchi en zijn Polyphony zes jaar dag in dag uit aan hebben gewerkt? Het antwoord is nee, de eerste indruk geeft een vertekend beeld.

Yamauchi geeft namelijk niets om eerste indrukken. Gran Turismo 5 kent een offline levelsysteem, waarbij je punten verdient door races te winnen. Met het bereiken van hogere levels speel je niet alleen nieuwe auto’s en events in de A-spec vrij, maar verbeteren ook de kunstmatige intelligentie van de tegenstanders en het schademodel van de auto’s. Dit progressieve schademodel bereikt zijn max op level 40 (!), met als reden dat gamers beter zouden leren racen wanneer straf via schade geleidelijk geïntroduceerd wordt. In de praktijk werkt het niet zo, omdat het onbestraft inrammen op tegenstanders in scherpe bochten meer voordeel dan nadeel oplevert en het progressieve schademodel zo dus helemaal niet bijdraagt aan de rijvaardigheid. Het idee achter progressieve kunstmatige intelligentie klinkt logischer, ware het niet dat tegenstanders zich in het begin gedragen als blinde idioten die liever dóór je heen rijden dan eromheen.

Het levelsysteem zelf, en daarmee de algehele spelopzet, is wel geslaagd. Het maakt Gran Turismo meer een game dan voorheen het geval was, waardoor geld en licenties niet meer de enige beloning zijn voor het winnen van races. Behalve nieuwe standaard events en auto’s verdien je ook toegang tot “special events”, die een zeer, zeer welkome toevoeging zijn. Deze special events – elk met drie niveaus bestaande uit meerdere races – laten spelers ruiken aan het echte werk. Het AMG Driving Academy-event laat je bijvoorbeeld in een drietal heerlijke Mercedes-bakken kennismaken met de Nordschleife, de ‘groene hel’ van de Nürburgring. Al rijdend op hoge snelheid over de smalle, glooiende baan maakt een oergevoel zich van je meester. Zonder kunstmatig spektakel ontwikkelt zich een snelheidsgevoel, versterkt door de sublieme cockpitview, terwijl de auto over het asfalt raast zoals dat in geen andere game kan.

Special events bieden niet alleen welkome afwisseling op de A-spec-races en licenties, maar geven ook een kijkje in hoe goed Gran Turismo 5 op zijn best eigenlijk is. Waar die hard GT-fans ongetwijfeld weinig problemen hebben met het doorlopen van de saaiere races in het begin, het oneindig bijschaven van rondetijden, et cetera, leveren de special events een mooie beloning op voor gamers met minder geduld. Naast de Nürburgring-events krijgen zij een kijkje in wat de game later allemaal te bieden heeft via karts, NASCAR-events (die wonderbaarlijk goed zijn uitgewerkt), een Grand Tour (de nachtrace in een Lamborghini door Toscane is geweldig), les van rallykoning Sebastian Loeb, een reeks special stages in de WRC (autokeuze en tuning is een must) en drie uitdagingen van Top Gear. Laatstgenoemde zijn even frustrerend als uitdagend en daarmee voer voor de doorbijters. Naast een hoop voldoening leveren de special events ook een berg ervaringspunten en geld op, meer dan enkel een leuke extra dus.

Minder leuk is de onlinemodus. De proloog op Gran Turismo 5 flirtte er al kortstondig mee, maar toen – tweeënhalf jaar geleden – bleek al dat er nog veel werk aan de winkel was voor Polyphony. Blijkbaar hebben ze die tijd niet al te nuttig besteed, aangezien de multiplayer nog altijd niet lekker werkt. Ook na de patch van afgelopen weekeinde duurt het vaak veel te lang voordat je aan de start verschijnt van een race. Eenmaal zo ver blijkt dat de concurrentie over veel snellere auto’s beschikt dan jij, bij een gebrek aan een degelijk systeem om auto’s in een zelfde klasse aan elkaar te koppelen. Tel daarbij op dat het winnen van online races geen geld of ervaringspunten oplevert (in tegenstelling tot bij Prologue), wat de online multiplayer een matig uitgewerkt aanhangsel van de game maakt.

Andere missers zijn vooral van esthetische aard. De uiterlijke schoonheid van zowel wagens als circuits is bijvoorbeeld volledig bepaald door willekeur. Circuits als Autumn Ring, de Tokyo Bay-kartbaan en het Top Gear-testcircuit zien er gedateerd uit, terwijl de Nordschleife van de Nürburgring en de stedencircuits van Londen en Rome ronduit prachtig zijn. Daarnaast is het verschil tussen de Premium en Standard auto’s (zie kader) een verschil als dag en nacht. Neem ook het weinig realistische geluid dat veel auto’s maken op hogere snelheden en dan begin je je toch af te vragen of de prioriteiten van Polyphony wel goed lagen in die zes jaar.

Qua rijgedrag, wegligging en besturing valt er daarentegen weinig te klagen. Hoewel Gran Turismo 5 geen simulatie pur sang is, komt de game voor consolebegrippen aardig in de buurt op hogere snelheden (die je vanaf Professional in A-Spec begint te bereiken), zeker wanneer alle rem- en stuurhulp uitgeschakeld is. Elke auto rijdt compleet anders, wat het tot in de kleinste details tunen van je wagen cruciaal maakt. Een goed voorbeeld is de Lamborghini Gallardo. Het lag ongetwijfeld aan mijn virtuele rijkunsten, maar het gele monster had totaal geen grip en moest het qua snelheid afleggen tegen de concurrentie. Na het aanschaffen en afstellen van een reeks onderdelen (beter luchtfilter, lagere vering, sterkere motor, enzovoorts) voldeed het ding aan mijn wensen en ontstond er zowaar enige liefde voor de Italiaanse machobak. Jammer dat het schademodel op dat moment toeliet dat ik in de eerstvolgende race zijn gladde neus aardig in de prak reed.

Tuning en goede wegligging zijn niets nieuws voor Gran Turismo, nachtraces en extreme weersomstandigheden wel. Vooral de combinatie van die twee levert intense momenten op wanneer je ze beleeft vanuit de cockpitview. De omstandigheden hebben niet enkel gevolgen voor het zicht, maar beïnvloeden logischerwijs ook het rijgedrag van je auto. Yamauchi betreedt deze extra dimensie helaas mondjesmaat, want naar goede Gran Turismo-traditie speelt negentig procent van de races zich af onder een blauwe hemel.

Zo kan ik oneindig voor elke positieve opmerking een negatieve plaatsen en andersom. Feit is dat de inconsistentie regeert bij Gran Turismo 5. Willekeur is de grootste zonde van deze game die na zes jaar ontwikkeltijd te vol zit met kleine foutjes en rare keuzes, maar tegelijkertijd op momenten zo ongelofelijk fijn is dat je niets anders wilt. Geduld is in het geval van Gran Turismo 5 dan ook de grootste deugd. Hoe bitter de wortel ook is geweest, de vruchten smaken het beste als je even doorbijt en de zure appels over het hoofd ziet.