1. Fortuyn was een media hype

Fortuyn was een media hype

Hoe kon het dat in een land dat het economisch zo voor de wind ging als Nederland, zoveel inwoners achter een populist als Fortuyn aan liepen? Fortuyn vond Paars een ramp en daar was zijn gehele verkiezingscampagne op gebaseerd. Maar als we feitelijk op deze periode terugkijken dan zien we direct waarom Fortuyn niets anders was dan een dwaas met charisma.

Tussen 1990 en 2001 was het bruto nationaal product per hoofd van de bevolking in Nederland gestegen van de tiende naar de vijfde plaats in Europa. De werkgelegenheid groeide van 61 naar 74 procent. De regering liet via lastenverlagingen miljoenen guldens terugvloeien in de zakken van de burgers. Vanaf 1997 waren er voor het eerst in Nederland meer koopwoningen dan huurwoningen. Commentatoren spraken van het ‘Gouden Eeuwgevoel’. In het buitenland werd jaloers gekeken naar dit economische wonder, dat algemeen werd toegeschreven aan het poldermodel.

Niettemin was Fortuyn prestatie opmerkelijk. Hij slaagde erin het optimisme in Nederland om te zetten in een crisistemming. Hij was het aan zijn stand als leider van een oppositiepartij verplicht kritiek te hebben op de regering, maar Fortuyn ging verder. Volgens hem hadden PvdA, VVD en D66 na acht jaar regeren niets meer dan ‘puinhopen’ achtergelaten. En veel Nederlanders (hoe achterlijk ook) geloofden hem. Nieuwe populisten probeerden het gat dat Fortuyn achterliet te vullen door ijverig zijn uitspraken en politieke stijl te kopieren. Zonder Fortuyn waren er nu geen Partij voor de Vrijheid en Trots op Nederland geweest. De hype duurt voort.

Vooral Verdonk probeert Pim’s kiezers te benaderen door soortgelijke onzin uit te kramen. Ook zij heeft nog steeds geen compleet partij programma en hier schijnt niemand zich aan te storen. Fortuyn had constant commentaar op paars maar kwam geen enkele keer met een eigen programma op de proppen. Zijn gehele campagne was gebaseerd op zijn boek(je) ‘De puinhopen van acht jaar paars’. Zijn ideeen werden opgesteld zonder begroting en vele hadden geen enkel raakvlak met de realiteit.

In alle westerse democratieen komen populisten op. Het fenomeen Fortuyn is extra zonderling, omdat het zich voordeed na een periode van fenomenale welvaartsgroei. Ik maak me veel zorgen over het populisme. Kiezers stemmen de ene dag op de een, de andere dag op de ander. Zo wordt een land onregeerbaar en gaat onze parlemtaire democratie op de fles.

Dit artikel delen

Over de auteur