1. Vorming

Vorming

Toen er niet genoeg vrouwtjes aanwezig waren in de kolonie, besloten de mannelijke konijnen er wat te gaan halen bij de nabijgelegen boerderij. Onderweg waren er enkele obstakels, maar de listige konijnen wisten de katten, hond en mensen te ontwijken. Samen bedachten ze vervolgens een truc om de tamme vrouwtjes uit het hok te krijgen. Generaties aan vaardigheden en kennis gebruikten deze konijnen om weg te komen, maar de vrouwtjes werden stuk voor stuk besprongen en verslonden door katten. Ze stierven allemaal doordat ze niet de vaardigheden bezaten om te ontsnappen. Net als bij konijnen, speelt vorming in de ontwikkeling van een mens ook een rol. Konijnen leren vechtend en spelend alles wat ze moeten weten, maar welke factoren spelen een rol bij onze ontwikkeling en hoe significant zijn deze?

Baby’s, peuters en kleuters hebben het relatief gezien goed in Nederland. Er is altijd genoeg speelgoed om mee te spelen en aan snoep is geen gebrek. Echter, er is een aspect in de opvoeding waarin de jongsten in Nederland een groeiend gebrek aan hebben: pappa en mamma. Gezichtsuitdrukkingen, sprookjes en dergelijke kregen de kinderen vroeger standaard met de paplepel ingegoten. Nu ouders vaak drukke banen hebben en de kinderen naar de kinderopvang moeten, neemt het aandeel van de ouders in de vorming van hun bloedeigen kinderen steeds meer af. Afkomst speelt daardoor een steeds minder grote rol. Kinderen van katholieke ouders gaan steeds meer om met protestantse jeugd en vice versa.

Gelukkig wordt dit opgevuld door ons prachtige schoolsysteem. Er wordt veel kennis opgedaan, vaardigheden op allerlei terreinen worden ontwikkeld en na een paar jaar vertrekt iedere scholier met een breed wereldbeeld en een gezond inzicht in de eigen geesteswereld. Dit is echter allemaal nagenoeg allemaal pretentieuze onzin. Er wordt niks geleerd behalve het broodnodige om de meerderheid over te laten gaan. Lichamelijke opvoeding werd een aantal jaren geleden bijna afgeschaft omdat het geen doel dient. Prestaties boven ontslagen. Terecht, maar zijn er geen gedupeerden? Of: hoe kan een schoolsysteem met zo’n bekrompen visie, het leerlingen zo kwalijk nemen dat ze hun tijd beter denken te besteden? Zodra scholieren niet meer vinden dat ze niks leren, maar weten dat ze in feite nauwelijks nieuwe kennis opdoen en dit betreuren, zou de oorzaak misschien niet bij deze gezocht moeten worden.

Als ouders en school niet al te veel tijd meer steken in de vorming van hun kroost, moet deze het heft in eigen handen nemen. MSN, Facebook en andere sociale interactie via internet vormt een mens meer dan een saai geschiedenisboek of een zwakbegaafde oppasster. Boeken, tijdschriften: hier wordt de echte progressie geboekt. Daarnaast praat iedereen tegenwoordig met iedereen, er is geen ruimte meer voor einzelgängers. Deze cultuur van socializen heeft zijn nadelen, maar overduidelijk ook zijn voordelen. Het is onmogelijk om niet in contact te komen met anderen, want zelfs de meest doorgewinterde asociaal kan niet om zijn computer of krant heen, waardoor hij visies en meningen van andere mensen onontwijkbaar zijn geworden. Door notie te nemen van verschillende muzieksoorten, verhalen en meningen kan een individu zich beter ontwikkelen.

Maar ontwikkelingen binnen de maatschappij zijn niet alleen positief. Individualisering en de sterk toegenomen prestatiedruk in de op de economie gerichte Westerse wereld heeft als consequenties dat mensen niet in staat wordt gesteld om te denken over goed en kwaad, opvoeding, de rol van de overheid en dergelijke. De verschillende visies op deze terreinen wijken niet voor niks een stuk minder van elkaar af dan een aantal decennia geleden. Misschien is er wel een algemene consensus bereikt waar iedereen zich in kan vinden, maar misschien is het ook wel zo dat de druk op het individu om zich als individu op te stellen zo groot geworden is, dat individualisering eigenlijk het tegenovergestelde is geworden: het worden van kuddedier met net wat andere vlekken dan de overige dieren.

Instituten zoals het gezin en de school spelen niet zo’n belangrijke rol in de vorming van een individu als er vaak beweerd wordt. Dit wordt hedendaags allemaal geregeld door leeftijdgenoten, contactpersonen en de trainer op de club. Het is echter de vraag of de jeugd wel genoeg beschermd wordt tegen de gigantische invloed van de maatschappij op hun vorming. Het gevaar om buiten de boot te vallen wordt ongetwijfeld groter wanneer een jongetje van tien geen Hyves of Facebook heeft en zijn vriendjes wel. Er wordt scala aan ontwikkelingsmogelijkheden geboden, maar het is de vraag of het uiteindelijk allemaal wel zoveel verschild van elkaar. De verschillen tussen politieke partijen worden steeds kleiner en iedere tiener wil op zijn achttiende een rijbewijs en voldoende gelegenheid om uit te gaan. Rest de vraag of dit wel de goede richting is om in te slaan als het om de onafhankelijke vorming van het individu gaat.

Dit artikel delen

Over de auteur