1. Brexit hangt als een donkere wolk boven Britse gamingindustrie

Brexit hangt als een donkere wolk boven Britse gamingindustrie

Blijven Red Dead Redemption en GTA V Brits? Of worden de volgende Rockstar-games Nederlandse kunstwerken?

Een korte zoektocht op internet levert een imposante lijst op van game ontwikkelaars en -uitgevers uit het Verenigd Koninkrijk. Zo blijkt ontwikkelaar Ninja Theory er te zijn gevestigd, net als Codemasters, Criterion Games, The Chinese Room, en Rockstar North. Een hele hoop van mijn favoriete games, en waarschijnlijk ook die van jou, blijkt aan de andere kant van de Noordzee te zijn gemaakt. GTA V is zo Brits als het maar kan! Waarom is dat nu allemaal boeiend, als gamer zijnde? Los van boeiende debatten in het Britse parlement, kan de Brexit, en dan zeker een Brexit zonder een verdrag met de EU, grote gevolgen hebben voor deze ontwikkelaars en daardoor voor de games die we zo graag spelen. Tijd om een blik te werpen op de Brexit en gevolgen voor games, zowel daar in het Verenigd Koninkrijk als hier.

Op het moment van schrijven is nog veel onduidelijk. Het is nu nog niet bekend of het Verenigd Koninkrijk met of zonder deal de Europese Unie verlaat. En zelfs als er een deal is, dan nog blijft er veel onduidelijk, vooral op lange termijn. Spoiler: het wordt er zeer waarschijnlijk niet beter op.

GTA V

Brexit?

(Als je al weet hoe de Brexit precies werkt, dan kun je ook meteen naar het volgende kopje: Het doemscenario)

Hoewel je in de media waarschijnlijk al bent kapot gegooid met de term ‘Brexit’, kan het geen kwaad om even kort op een rijtje te zetten wat het nu precies is en hoe het is begonnen.

In juni 2016 vond er een referendum plaats in het Verenigd Koninkrijk (bestaande uit Engeland, Wales, Schotland en Noord-Ierland) dat draaide om de vraag of de inwoners van het land uit de Europese Unie (EU) wilden stappen. De vraag kwam na groeiende onvrede van burgers over het reilen en zeilen van de EU, dat vooral als duur en zinloos werd gezien. Bovendien snakten ze naar soevereiniteit door de vele regels van EU. Het antwoord op de vraag werd een ‘ja’, al was het maar met een marge van 4 procent (52 procent van de stemmen voor tegenover 48 procent tegen).

Het gevolg was dat de zogeheten Artikel 50-procedure in werking werd gesteld. Dat artikel, dat onderdeel is van het Verdrag betreffende de Europese Unie, bepaalt dat een land dat zich wil terugtrekken uit de EU dat binnen twee jaar moet doen. Die periode gaat in wanneer het besluit officieel is aangekondigd binnen de EU door het betreffende land. Het Verenigd Koninkrijk deed dit op 29 maart 2017. Vandaar dat ze iets langer hebben dan juni 2018, zoals je wellicht had verwacht na het referendum.

In die twee jaar, de overgangs- of transitieperiode genoemd, moet het betreffende land onderhandelen om tot een bepaald verdrag of deal te komen met de EU. Dat is nodig, want een land heeft ontzettend veel rechten en plichten als onderdeel van de EU, maar die zijn bij het verlaten van de EU verleden tijd. Denk daarbij aan handelsverdragen, terugbetalingen aan de EU, de rechten van burgers uit het Verenigd Koninkrijk in de EU en andersom, en vele andere bepalingen. Lukt dat niet, dan valt het land terug op de regels van het WTO, de Wereldhandelsorganisatie, en die zijn bij lange na niet zo gunstig als een goede deal met de EU. Voor beide partijen, overigens.

Het samenstellen van een verdrag waar iedereen blij van wordt, is een monsterklus. En het is dan ook niet zo raar dat het vertrekkende land en de EU daar twee jaar over mogen doen. Het raakt namelijk iedereen, direct of indirect. Zelfs ons gamers.

Brexit

Het doemscenario

Met legio grote en succesvolle ontwikkelstudio’s heeft het Verenigd Koninkrijk bewezen vruchtbare grond te zijn voor games die we ook daadwerkelijk willen kopen. Maar Brexit kan dat in gevaar brengen. Zeker een Brexit zonder een deal met de EU.

Alle bedrijven die overzees zakendoen of goederen nodig hebben die daar vandaan komen, gaan merken dat dit duurder wordt. Dat komt omdat het Verenigd Koninkrijk bij een Brexit zonder deal niet meer vrij kan handelen met landen binnen de EU. Er moet weer een grens opgetuigd worden waarbij alles langs een douane loopt. Daarnaast komen er importtarieven . Het opzetten van een goed werkend systeem kan best een poos duren, waardoor prijzen meer stijgen en wachttijden en tekorten kunnen ontstaan. Bovendien daalt de waarde van de pond, de munteenheid in het Verenigd Koninkrijk, ten opzichte van de Euro, wat betekent dat alles dat met Euro’s aangeschaft wordt, de Britten meer geld kost.

Dat is natuurlijk niet uniek voor gamebedrijven: vrijwel alles en iedereen binnen het Verenigd Koninkrijk (en ook binnen de EU, overigens) zal meer moeten betalen voor producten die het Verenigd Koninkrijk als start of eindpunt hebben. Maar gameontwikkelaars krijgen niet alleen meer moeite met het aanschaffen van hardware, kantoorspulletjes en andere goederen, maar ook van het importeren van mensen.

Uit een onderzoek van Ukie, een belangengroep voor de Britse gamingindustrie, blijkt dat maar liefst 57 procent van alle gameontwikkelaars gebruikmaakt van personeel afkomstig uit de EU. En het is niet zo dat ze allemaal één Europees iemand in dienst hebben die de koffie zet: Europeanen maken maar liefst 30 procent uit van in totaal 12.000 fulltime arbeidsplaatsen in de gamingsector.

Brexit

En zou jij op dit moment (met je familie) verkassen naar het Verenigd Koninkrijk om te werken voor een ontwikkelaar? Zowel de EU als het Verenigd Koninkrijk doen hun best om dat zo goed mogelijk te laten verlopen. Premier May van het Verenigd Koninkrijk heeft gezegd dit allemaal na de Brexit in de wet op te nemen. Zowel de EU als het Verenigd Koninkrijk heeft niets op papier staan, alleen een uitgesproken intentie. Hoe soepel het ook verloopt, het gaat nooit zo soepel als verhuizen naar een land binnen de EU. Bovendien maakt de verslechterde relatie met de EU het Verenigd Koninkrijk niet aantrekkelijker. Dat maakt het voor ontwikkelaars daar bijzonder lastig om nieuw buitenlands talent aan te trekken en bestaand talent te behouden, met een mogelijke brain drain als gevolg.

Daarnaast is er probleem op het gebied van data. Games bereiken mensen overal ter wereld. Miljoenen gamers spelen spelletjes en laten allerlei data opslaan zoals statistieken, voortgang en persoonsgegevens. Allerlei vormen van data worden nu dagelijks heen en weer gesluisd en gebruikt om inzichten te verwerven. Op zich geen enkel probleem: binnen de EU is dat mogelijk zo lang de dataverzamelaar zich aan de gestelde regels houdt (beter bekend als GDPR ofwel General Data Protection Regulation). Daarnaast moet de EU toestemming geven, een zogeheten adequacy decision, aan een land om Europese data te mogen verwerken. Het is een akkoord met allerlei rechten en plichten op dit gebied. Het Verenigd Koninkrijk moet nu nog steeds voldoen aan regels van de EU, ook al maakt het er geen deel meer van uit. En zonder die adequacy decision vanuit de EU, mag er geen data stromen tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Bedrijven uit bijvoorbeeld de ICT-sector willen nu uitstel op dit vlak, maar of dat lukt is niet zeker.

Financiering levert na de Brexit ook problemen op. Stel dat jij, als beginnende, in Engeland gevestigde, ontwikkelaar al het bovenstaande op orde hebt. Je hebt alle soft- en hardware in huis, net als puike Belgische en Nederlandse codekloppers. Ook je data sla je helemaal verantwoord op. Dan blijft er nog maar één ding over: games maken. Maar wie gaat dat betalen?

Studios zoals The Chinese Room hebben hun briljante games Dear Esther en Everybody’s Gone to the Rapture kunnen maken met behulp van Europees geld. Fondsen zoals Creative Europe, waar het geld vandaan kwam, gelden alleen voor landen binnen de EU. En de politieke instabiliteit in combinatie met een onzekere toekomst maakt het Verenigd Koninkrijk zeer waarschijnlijk tot een minder interessant land om in te investeren. Natuurlijk zijn er zeer succesvolle en talentvolle studio’s om in te investeren, maar die vind je ook op andere plekken in de wereld, met wellicht een beter investeringsklimaat.

Brexit

Waar blijven mijn games!?

Games ontwikkelen in het Verenigd Koninkrijk wordt dus duurder door hogere prijzen van goederen door heffingen en mogelijke schaarste. Er komt een grotere vraag naar arbeiders binnen de sector en die worden daardoor duurder. Het wegvallen van Europese fondsen en minder investeringen, maken het succesvol financieren van een studio lastiger. Ruim een derde van alle gaming gerelateerde bedrijven geeft zelfs nu al aan meer moeite te hebben investeringen te vinden.

Het is daarom niet geheel verrassend dat onderzoek (uit 2017) stelt dat maar liefst 40 procent van in het VK gevestigde gamesbedrijven overweegt om te vertrekken. Daarnaast wordt er ook actief geaasd op ontwikkelaars door partijen uit landen zoals Duitsland, Spanje, Australië en de VS.

Het vertrek van bedrijven treft dan niet alleen de economie van het Verenigd Koninkrijk, maar ook ons gamers. Heb jij ooit een kek kunstwerkje in elkaar geflanst terwijl je aan het verhuizen was? Verhuizingen hebben een enorme impact op bestaande en toekomstige projecten. Je moet namelijk eerst je studio weer volledig op poten zetten, voordat je er weer mee aan de slag kan.

En dat moet je ook maar kunnen. Ongetwijfeld gaan er kleine studio’s omvallen, omdat ze simpelweg het hoofd niet boven water kunnen houden.

Misschien vertraagt het niet direct die ene toffe titel waar je nu al tijden op wacht. Misschien treft het niet eens één van je complete wensenlijstje aan games. Maar een ‘harde’ Brexit, met een net-nietverdrag, of een no-deal-Brexit schaadt de gamewereld. En dat is eeuwig zonde. Kijk bijvoorbeeld naar indie-games.

Niet iedereen houdt ervan, maar ze zijn erg belangrijk. Ze zorgen voor nieuwe, frisse ideeën in een industrie die nu nog wordt gedomineerd door grote bedrijven die vooral oog voor geld hebben. En juist die onafhankelijke studio’s, die zorgen voor vernieuwing, gaan de harde klappen opvangen. Het is daarom zo jammer dat we door de Brexit misschien wel indie parels mislopen. Huzarenstukjes zoals Dear Esther uit 2012, of het bijzondere Hellblade: Senua’s Sacrifice uit 2017.

Brexit

doom & gloom

Is het dan alleen maar bittere ellende? Nee, niet noodzakelijk. Het onderhandelen is immers nog niet achter de rug. Maar wie het nieuws een beetje volgt weet dat het allemaal niet zo lekker loopt en de recentste concept-deal van tafel is geveegd. Op 29 maart is het echter al zo ver, dan is het echt exit. Er bestaat desondanks nog een kleine kans dat het niet zo erg wordt als hierboven geschetst wordt, ook wanneer er geen enkele deal op tafel ligt bij de uittreding. Partijen zoals Games4EU en Tech for UK ondersteunen bijvoorbeeld de gamewereld in het Verenigd Koninkrijk en helpen de schade te beperken. Hopelijk lukt het ze, want het verschrikkelijk zijn als bijzondere games en ontwikkelaars problemen ondervinden of misschien zelfs onderuit gaan door een Brexit waar ze helemaal niet op zaten te wachten, en waarvan we niet eens weten of er ook maar iemand is die er beter van wordt.

Ik hoop dan ook vurig dat ik het mis heb, dat het niet allemaal negatief uitpakt. En die kans bestaat. Misschien dat er toch nog een nieuwe deal komt, eentje die iedereen ziet zitten. Bovendien zal het niet de eerste keer zijn dat er geroepen wordt dat alles in de soep loopt en dat het later niet blijkt te gebeuren. Denk daarbij aan de Rusland-boycot, die onze Nederlandse economie zwaar zou schaden. Dat viel achteraf allemaal mee. Sommige sectoren groeiden zelfs omdat ze niet meer achterover konden leunen en juist de handen uit de mouwen moesten steken.

De huidige geluiden in de media stemmen mij echter niet tevreden, maar gelukkig weet niemand zeker wat de toekomst ons brengt. Behalve Football Manager 2017.

Dit artikel delen

Over de auteur

Bert de Vries speelt maffe games, games die wat anders doen dan andere games. Maar ook reguliere games. Dus eigenlijk alle games, zolang er geen bal in zit.

Reacties

  • In mijn ogen is de EU gewoon de UK aan het zieken en ondertussen helpt de main media met alle doom scenario's.

    Als de brexit toch een succes blijkt, zullen meerdere leden eruit willen stappen en dat willen de zakkenvullers/netto ontvangers van de EU niet.

    De EU kan niet eens de hun eigen grenzen bewaken en laten alle gespuis binnen lopen/varen. Tegelijk word je op vliegvelden van top tot teen onderzocht.
  • @ShadowhunterrX ben ook heel benieuwd naar de uitkomst en de toekomst. Maar ik denk wel dat als je kijkt naar wat er allemaal gedaan moet worden… Dat kan nooit helemaal lekker gaan.

    Alleen al de douane, bijvoorbeeld: ALLES moet gecontroleerd worden. Bizar veel werk voor een land, zeker als ze dat al jaren en jaren niet meer gedaan hebben als onderdeel van de EU. Maar men schijnt zich ook wel weer goed voorbereid te hebben.

    En inderdaad: de EU gaat de UK (denk ik) zeker niet ineens een hele mooie deal voorschotelen. Dat zou voor flink wat intern gezeur zorgen.
  • @Bert de Vries

    De EU is er alles aan gelegen om ervoor te zorgen dat niet nog meer landen eruit stappen, dus een betere deal krijgen ze echt niet.

    De hele Brexit is van het begin af niet goed geweest. Op het moment van het referendum was eigenlijk vrijwel niemand echt op de hoogte van de consequenties wanneer de UK eruit zou stappen, vandaar dat ook veel mensen spijt hebben van hun stem.

    De Europese Unie kent genoeg minpunten, maar qua handel en vrij verkeer van personen etc. is het echt wel goed geweest en dat is het nog steeds.

    Ik ben blij dat we hier in Nederland niet zo'n bindend referendum hebben.
  • @Luigi1985 Dat, en dat de EU het Verenigd Koninkrijk natuurlijk al langer ziet als een clubje dat de krenten uit de pap wil halen.

    Anderzijds: het kost ook de EU godsgruwelijk veel geld als het een no-deal wordt…
  • @ShadowhunterrX Waar zit Europa het VK te zieken? En wat is de main media? Waar haal jij dan jouw info vandaan?

    Ik weet dat de Brexit de Britten heel hard gaat raken, vooral omdat ze de toegang tot de vrije markt verliezen en veel meer importeren dan exporteren. Dit betekent dat de prijzen gaan stijgen en de Britten zelf hun producten niet meer kwijt kunnen, schade wordt geraamd op 15% van hun economie.

    Daarnaast is de EU niks verplicht aan het VK. Het VK wil eruit, dus zij moeten met de oplossing komen waarmee de EU akkoord kan gaan (douane-unie). Europa kan simpelweg niet toegeven op de Ierse grens, want dat betekent dat het VK vrij toegant heeft tot de vrije markt van Europa en dat kan nooit de bedoeling zijn.
  • @Gilbie met name dat laatste vind ik spooky. Net gisteren die autobom… Men was er al bang voor. Hopelijk is dit een heel naar 'incident' en is het niet een poging om de Brexit aan te grijpen om de boel op stelten te zetten. Daar is men ook bang voor. https://www.irishtimes.com/news/crime-and-law/derry-car-bomb-four-men-being-held-for-questioning-by-psni-1.3764587

    Ik heb dat deel uit m'n tekst gelaten (omdat het niet direct iets met games te maken heeft), maar het is zeker een belangrijk en moeilijk onderdeel van de hele Brexit.
  • @Bert de Vries
    De onrust is nooit weggeweest in Noord-ierland. Wijken nog steeds opgesplitst en treiteren elkaar tot de dag vandaag. Elk jaar zijn er gevechten tussen de 2 groepen (gekkies) en dat was zelfs voor de Brexit bestond. Alleen daar hoor je nu meer over door Brexit. Iets met belangen van bepaalde groepen. ( kijk jongens komt door Brexit )

    Enige probleem is de grens die dwars door dorpjes en huizen loopt en omdat Ierland een eiland is deze oplossing veel makkelijker. De meeste goederen wat met vliegtuig of boot aankomt worden altijd gecontroleerd. Kan je makkelijk de grenzen open houden.

    Er zijn tegenwoordig teveel partijen met bepaalde belangen die bepalen wat goed en slecht is. Soms is het heel duidelijk te zien zoals de propaganda van Noord-Korea of langzaam op slokken van Hong Kong bij China. Onafhankelijke media/politiek bestaat bijvoorbeeld allang niet meer ook niet in Europa.
  • @ShadowhunterrX ja, tragisch verhaal. Ik las dat men bang was dat er nu misschien naar wapens zou worden gegrepen. En toen hoorde ik van die bom. Maar ja, ik weet inderdaad niet of dat nu een "Brexit-bom" is, of dat het nu interessant is om het zo in de media te zetten.

    Ik hoop dat het allemaal gewoon rustig verloopt. Ik heb bewust Dear Esther genoemd in de tekst omdat ik het zo'n geweldig verhaal vind met een bijzonder einde.

    Ik baal dat die ellendige politiek soms zo mijn veilige game-wereldje binnenvalt. Ik wil gewoon kekke (indie) games spelen.
  • @Bert de Vries
    Ik denk het laatste. Het is nu interessant met brexit. Na bij de jaarlijkse oranjemars in Juli zijn er ook altijd problemen.

    Ik begrijp helemaal wat je bedoel. Helaas worden games tegenwoordig van allerlei hoeken besmeurd met politiek op allerlei manieren helaas :(.
  • @Gilbie
    Er is geen info over te vinden. Althans zo komt het op mij over al dit brexit gebeuren.

    De markt reageert altijd op onzekerheid. Heel dit gedoe is gewoon onzekerheid en daar word altijd extreem op gereageerd of zelfs misbruik van gemaakt door prijzen omhoog te gooien. Misbruik zoals met de invoering van de euro waar veel dingen duurder zijn geworden.

    De UK heeft altijd een aparte positie gehad in de EU en zo extreem zal er niet veel veranderen als ze gewoon dezelfde verdragen krijgen als Noorwegen en Zwitserland.

    Enige wat ik zie is dat de EU zich als machtige kracht wil tonen. Maar om eerlijk te zijn zie ik de EU eerder als zwakke macht wat met plakband vast zit. Een macht wat hun eigen grenzen of belangen van hun eigen volk niet kan vertolken. Goed voorbeeld is internet censuur en nog steeds geen oplossing op economische vluchtelingen
  • @ShadowhunterrX
    Jouw post staat echt vol met onzin.
    "De markt reageert altijd op onzekerheid. Heel dit gedoe is gewoon onzekerheid en daar word altijd extreem op gereageerd of zelfs misbruik van gemaakt door prijzen omhoog te gooien. Misbruik zoals met de invoering van de euro waar veel dingen duurder zijn geworden."

    Invoerheffingen zijn geen "gedoe". Maar keiharde belasting over alles wat de Britten kopen van de EU.



    "De UK heeft altijd een aparte potie gehad in de EU en zo extreem zal er niet veel veranderen als ze gewoon dezelfde verdragen krijgen als Noorwegen en Zwitserland."

    Dit willen ze dus niet. Zwitserland en Noorwegen nemen EU wetten over zonder inspraak. Die inspraak willen de Britten ook niet. Dit plaatst ze op het niveau van alle andere verdragloze landen.

    Daarnaast is het bijzonder zwak dat je geen mediabron kan noemen, maar alleen jouw niet-onderbouwde mening verkoopt als waarheid.

    En als laatste punt: Europa heeft een ontzettend rijke afzetmarkt en is groter dan die in de VS dus macht is er zeker. Ook is er de Turkije-deal, niet ideaal, maar daar zijn nu al 3 miljoen vluchtelingen opgevangen . Hierdoor heeft Nederland er maar 80.000 opgevangen.

    Ik ben benieuwd wat jouw onderbuik nu zegt.
  • @Gilbie
    Na onzin omdat het waarschijnlijk niet in jouw straatje past. Dat is normaal en je goed recht.

    Op dat punt zou je gelijk kunnen hebben. Maar de markt is een dynamisch orgaan en past zich altijd aan de situatie. Dat kan positief of negatief uitpakken. Het kwartje kan richting de UK vallen of de EU. Maar kan altijd nog een 3e of 4e speler komen waardoor de effecten van de brexit zelfs tot nul kan komen.
    Waar een markt valt, kan een nieuwe ontstaan.

    Na dat is vooral Noorwegen omdat ze lid zijn van de EER. Nemen ze wetten over de interne markt graag over. Moeten wel een bijdrage betalen. Zwitserland is ietsjes ingewikkelder die kopieren de wetten om niet buitenspel te staan op de interne markt. Vaak regels om de markt dus. Je statement klopt deels.

    Met dit laatste punt heb ik een gevoel dat je me een soort PVV kant op druk. Geen zorgen, ik heb het vooral over *vluchtelingen* die alleen maar komen stoute dingetjes doen en uit veilige landen komen.

    Mijn *onderbuik* heeft gelukkig een eigen mening. Dat is zeker niet de waarheid.

    Het bronvermeldingen doe ik niet aan. 1 artikel kan positief zijn en de 1 weer negatief. De brexit is tot nu toe alleen nog maar speculatie en angst. Maar ze maken het elkaar onnodig moeilijk.
  • @ShadowhunterrX
    Op dat punt zou je gelijk kunnen hebben. Maar de markt is een dynamisch orgaan en past zich altijd aan de tuatie. Dat kan potief of negatief uitpakken. Het kwartje kan richting de UK vallen of de EU. Maar kan altijd nog een 3e of 4e speler komen waardoor de effecten van de brexit zelfs tot nul kan komen.
    Waar een markt valt, kan een nieuwe ontstaan.

    "Er valt geen kwartje. Alle landen leveren in en het VK is de grootste verliezer. Daarna Nederland en dan de rest van Europa. Dat is geen mening, dat is de enige uitkomst als je de boeken en geschiedenis erop na slaat.
  • @Gilbie
    Natuurlijk heeft het korte termijn implicaties. Dat wil echter niet zeggen dat het VK op de lange termijn niet goed doet aan de Brexit.

    Het zal jaren duren alvorens we conclusies kunnen trekken.
    Nu is alles enkel speculatief en kortetermijndenken.

    Daarnaast zijn er mensen zoals ik die niet enkel naar de financiële implicaties kijken. Een Brexit is meer dan alleen een winst en verliesrekening.
    Om het enkel over financiën te hebben is een zwart-wit simplificatie die geen recht doet aan de vele aspecten waarop de Britse uittreding gestoeld is.
  • @Gilbie
    Dus over welke gebeurtenissen heb je dan over ?

    Je begint steeds vager te worden met je argumenten…
  • Moest men nu stemmen dan zou de brexit nooit een feit zijn geweest:

    Een groot deel van de brexit-stemmers zijn namelijk overleden.

    De jeugd die nu 18 is geworden, zou voornamelijk tegen de Brexit stemmen.

    Sneu voor hun. Beslist door een generatie die er niet meer is. Ook de leugens van politiekers zoals Nigel Ferage hebben de stemming beïnvloed. Er werd voornamelijk aandacht geschonken aan migratie. Niet te onderschatten, maar o zo gemakkelijk voer voor populisten.

    Nog zotter: dikke gepensioneerde Britten die in Spanje leven. Spreken geen woord Spaans, maar hebben wel een uitgesproken mening over immigranten in Groot-Brittannië:

    https://youtu.be/G9FggJE1HjY
  • @Don Carpaccio

    Vergeet niet dat Nigel Farage de eerste Brexiteer was die stopte na de uitslag en Boris Johnson die nog geen enkele onderbouwde uitspraak heeft gedaan.
  • @Don Carpaccio Als de jeugd niet te lui was om van hun luie reet af te komen om daadwerkelijk te gaan stemmen was er geen brexit.
  • @Heer Mida vind ik ook wel een beetje. De opkomst was onder jongeren (als ik het me goed herinner) vrij laag. En juist die groep klaagt nu.

    Datzelfde hadden we hier met dat Oekraïne referendum: "Ja, we stemmen bewust niet, want dan komt alles goed". Dat heb ik ook nooit begrepen.

    EDIT: toch even gecheckt: blijkt mee te vallen.

    https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/britse-jongeren-kwamen-niet-opdagen-bij-brexit-referendum~b75e9262/
  • @Bert de Vries
    Zelfs dan, het idee dat de ouderen het verpesten voor de jongeren is lachwekkend. Alsof je vader of grootmoeder alleen zou kunnen stemmen uit eigenbelang en niet het belang van hun kind of kleinkind kan meewegen.

    En Farage? Ja jongens. UKIP met z'n ene zetel in het lagerhuis gaat het allemaal even regelen. Die ene zetel die ze nu alweer kwijt zijn.

Plaats reactie

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.

Log in om te reageren