1. Limburgse gamer in New York #11 – Musea, kunst en Rez
That Dragon, Cancer
0% hot!
0 members volgen dit
0 members willen dit
1 member heeft dit

Limburgse gamer in New York #11 – Musea, kunst en Rez

Is Rez een argument voor ‘games=kunst’?

Laatst verscheen een wetenschappelijk overzichtsartikel over de discussie omtrent games als kunst, die pak ‘m beet tien jaar geleden flink aangewakkerd werd door uitspraken van wijlen filmcriticus Roger Ebert. Volgens hem kunnen games nooit kunst zijn. De reacties destijds waren legio, afwisselend weloverwogen argumenten en woedende verwensingen – een voorbode op Gamergate. Terwijl ik door het Museum of Modern Art liep, kijkende naar de uiteenlopende soorten kunst om mij heen, moest ik aan deze discussie denken, en vooral aan Rez, een van mijn favoriete games.

New York is gezegend met wereldberoemde musea. Naast het MoMA bezocht ik onder andere het American Museum of Natural History, het Metropolitan Museum of Art (wat veel en veel te groot is voor één dag) en afgelopen vrijdag was ik in het Whitney Museum of American Art. Stuk voor stuk hun faam waard, en vooral het MoMA deed me veel. Zoals goede kunst betaamt, zette het me aan het denken over wat kunst ís en kan zijn, van een miniatuurdeur van Duchamp, een video van een schilder die een hele kamer rood verft en zichzelf ‘in een hoek schildert’, tot de immense maquettes die Fantôme van futuristische steden maakt, en foto’s die met spiegels en knip-en-plakwerk zijn vervaardigd. Het werkt allemaal op je waardering van wat mogelijk is met verschillende soorten materiaal.

Foto van hoeveel mensen voor een schilderij kunnen staan

Desondanks ben ik musea na een tijdje beu. Het is er dikwijls erg druk (vooral hier), en doordat ik graag alle bordjes lees (als een rasechte completionist) en wil stilstaan bij verschillende kunstwerken, ben ik de helft van de tijd verwikkeld in een soort ballet waarbij ik mensen probeer te ontwijken terwijl zij het liefst snel een foto schieten van een kunstwerk en dan weer verderlopen. Zie de foto hierboven van hoe ik De sterrennacht van Van Gogh aanschouwde. Het is als in het Louvre, waar tientallen mensen zich in de ruimte voor de Mona Lisa proberen te proppen, om alleen een kliekje te maken van die postzegel. Enfin, het hoort erbij.

Een van de schilderijen die mij opvielen, was Picture with an Archer van Kandinsky. Ik was me ervan bewust dat zijn werk een inspiratiebron was voor de grafische stijl van Rez, en dan vooral zijn gebruik van kleur en strakke lijnen. Welnu, ik heb Rez altijd aangehaald als een voorbeeld van een kunstwerk, een game die als kunst telt. Het is een unieke on-rails shooter waarin jouw avatar door een abstracte wereld glijdt, terwijl jij op vijanden en obstakels schiet. Je veroorzaakt daarmee visuele effecten en geluiden, die naadloos aansluiten op de onderliggende muziek – visueel en auraal bijzonder indrukwekkend.

De game is vaak vergeleken met een lsd- of paddotrip, meer een ervaring dan een computerspel. Rez vertelt zelfs een verhaal, over een toekomst waarin een allesomvattend computernetwerk implodeert omdat de AI die het allemaal overziet aan haar bestaan gaat twijfelen. Jij als hacker probeert haar te redden. Dat relaas wordt uitgebeeld met overweldigend audiovisueel geweld dat gezien wordt als kunstzinnig… maar in hoeverre demonstreert het dat games als kunst gelden?

Wat games als medium uniek maakt, is de interactie die wij als spelers hebben met de regels van een spelwereld. Die regels, of mechanics, vormen de basis voor de gameplay, maar ze bevatten ook de kracht om iets op een originele manier te communiceren. Gameswetenschapper Ian Bogost noemt dit procedural rhetoric: in plaats van tekst of weergave worden procedures gebruikt om binnen een computergegenereerde wereld de werking van iets bloot te leggen. Een ontwerper kan daarmee spelers aan het denken zetten over verschillende thema’s tijdens en na het spelen van een game, buiten de drang om het einde van een level te halen. Rez is wat dat betreft meer spektakel dan een doordenker.

Ik moet dan eigenlijk meer denken aan That Dragon, Cancer, de hartverscheurende game van Ryan and Amy Green over hun zoontje Joel, die vier van zijn vijf korte jaren aan kanker leed. Er is een scène die me nu, twee jaar nadat ik ’m speelde, nog tranen in mijn ogen bezorgt, en dat is het moment dat je als Ryan Joel probeert te kalmeren in het ziekenhuis. Hij huilt omdat hij pijn heeft, evenals honger en dorst. Maar door de chemo kan hij niets binnenhouden, en wat hij binnenhoudt komt er met diarree weer uit. Als Ryan probeer je van alles: lieve woorden, hem vasthouden, enzovoort, maar het haalt niets uit. Waar je ook op klikt, welke optie je ook kiest: Joel blijft huilen.

Het gevoel van machteloosheid dat je als ouder op zo’n moment ervaart wordt op die manier perfect weergegeven. Hoewel het moment emotioneel zoveel zwaarder wordt gemaakt door de geluidseffecten en de wetenschap dat dit een waargebeurd moment is, wordt dat gevoel gecommuniceerd door de gameplay. In een ander medium had dit niet zo overrompelend gewerkt. Daar zit de kern van wat games unieke kunstwerken kan maken. Natuurlijk is er de combinatie van allerlei media en communicatiemiddelen, maar het draait uiteindelijk om de gameplay.

Daarom zie ik in die modernekunstmusea graag games opduiken. Er is van alles en nog wat te vinden, waaronder virtual reality. De voornoemde schilderijen, beelden, voorwerpen, foto’s, video’s en dergelijke zijn een dwarssnede van wat onder kunst valt, met beroemde en sterke voorbeelden die je over het een en ander aan het denken kunnen zetten. Uiteindelijk is er niet eens een echte definitie van wat kunst is, dat is sinds de vorige eeuw ontegenzeggelijk. Desondanks is het belangrijk dat we ons bewust zijn van hoe het medium videogames, dat wij zo mooi vinden, op een unieke wijze prikkelend is, en waarom het daarom niet genegeerd moet worden als kunstvorm.

Dit artikel delen

Over de auteur

Jules Schlicher (Eind)redacteur InsideGamer. Speelt graag alles, maar komt aan veel te weinig toe, en gaat dus maar door aan Fable en The Witcher 3. En vooral Xbox-games. Limburgse zaligheid sinds 1991.

Reacties

Plaats reactie

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.

Log in om te reageren