1. Limburgse gamer in New York #15 – 9/11 en documentairegames

Limburgse gamer in New York #15 – 9/11 en documentairegames

Het litteken en de wederopbouw

Eén van de indrukwekkendste en grootste dingen die ik in de Verenigde Staten heb gezien, zijn de vele monumenten, tentoonstellingen en gedenktekens in New York voor de aanslagen van 11 september 2001. In de tweede week dat ik hier was, bezocht ik voor het eerst een museum over die gruwelijke gebeurtenis en ging ik ook naar het monument dat nu de plaats inneemt van de Twin Towers. Gedurende mijn verblijf hier kwam ik vervolgens op uiteenlopende plekken geregeld die beruchte dag tegen, en elke ontmoeting liet zijn indruk achter.

Sowieso weet ik nog goed hoe ik destijds van school thuiskwam en het nieuws op elke televisiezender te zien was. Overal die beelden van chaos, puin en moord. Ik was negen jaar oud en ik kon die nacht niet slapen – elk geluid dat op een vliegtuig leek joeg me de stuipen op het lijf. Pas later begreep ik de echte gruwelijkheden, de wanhoop die deze stad en dit land ervoeren, en hoe onvervalste Amerikaanse hoop en strijdlustigheid dat te boven zijn gekomen.

In New York en in Washington D.C. heb ik musea bezocht die (film)beelden toonden van die dag. Daarvan bleven me vooral de door instortende torens veroorzaakte enorme stofwolk bij, die als een wervelwind door de straten racete en alles en iedereen binnen een fractie van een seconde bedekte, evenals de onverbiddelijkheid waarmee het tweede vliegtuig zich in zijn doelwit boorde. Het is eigenlijk niet te omschrijven hoe afschuwelijk die beelden zijn, en hoe meer ik ervan zie en erover lees, hoe aangrijpender en weerzinwekkender ze worden. Vreemd was dan ook om in het Newseum in Washington een paspoort van een dader te zien, dat uit het vliegtuig was gevallen na de crash, evenals een vertaling van de instructiebrief die de daders de avond van tevoren hadden gelezen.

New York

Het monument op de plek van de torens is daarnaast een plaats als het Achterhuis. Als locatie dwingt het uit zichzelf al respect af, omdat je weet wat er gebeurd is, maar het monument zelf communiceert de smart ervan op een ongelooflijk betamelijke wijze. Het zijn twee vierkante fonteinen ter grootte van de torens wiens plaats ze nu innemen. Alles is gemaakt met glad zwart natuursteen, en over elke wand lopen dunne lijnen water naar beneden, waar een vlak vierkant het water leidt naar een kleiner open vierkant gat. Hier vallen onophoudelijk tranen, in een afgrond waarvan de bodem niet te zien is. In de randen, waar bezoekers om staan, zijn namen van slachtoffers gegrift, en op hun verjaardagen worden rozen in die namen geplaatst. In zijn geheel is het een sober maar oorverdovend luid gedenkteken.

Ernaast staat het nieuwe World Trade Center, met de zogenaamde Freedom Tower. Dat is momenteel het hoogste gebouw in New York City, en de lengte van 1776 voet verwijst naar het jaar dat de Onafhankelijkheidsverklaring getekend is. De Freedom Tower is een glazen kolos die te groot is om in zijn totaliteit weerspiegelt te zien in de fonteinen aan zijn voet, maar hij is desalniettemin te zien in die fonteinen. Dat is een statement: we laten ons niet kisten, en wat vernield wordt herbouwen we, nog beter en groter. Het wordt niet vergeten, maar herdacht, en de saamhorigheid en levenslust van de New Yorkers wordt gevierd.

Daarentegen is het lastig wanneer dat herdenken gebeurt uit een onverwachte hoek. In 2003 verscheen een game genaamd 9/11 Survivor, een soort documentairegame van een aantal studenten. Zij wilden mensen op een bepaalde manier in de schoenen van de slachtoffers plaatsen, om spelers in feite meer inzicht te geven in de gebeurtenis. Spelers krijgen in elke speelbeurt een andere rol. Bijvoorbeeld een zakenman die werkt op de verdieping boven die waar een vliegtuig in crasht, en moet kiezen uit een dood door vuur of een sprong naar beneden, terwijl een ander personage toegang heeft tot de nooduitgang. Wellicht niet geheel verrassend kregen de makers walging te verduren, omdat aangenomen werd dat ze een slaatje probeerden te slaan uit een internationaal trauma.

Niets was minder waar. Het doel was begrip, maar dergelijke games zijn nu eenmaal controversieel. Een paar jaar geleden verscheen een vergelijkbaar project, getiteld [08:46], vernoemd naar het tijdstip waarop het eerste vliegtuig in het WTC stortte. Ditmaal een vr-game, die de ervaring dus nog intenser maakt. In [08:45] bevind je je bovenin de toren op dat tijdstip, maak je de crash dus mee, en probeer je met collega’s te ontsnappen. Reacties liepen uiteraard uiteen.

Bij deze zogeheten documentairegames, of ‘serious games’, zit de controverse duidelijk in het onderwerp: een terroristische aanslag die zijn weerga niet kent. Dat moet echter geen reden zijn om de games en hun makers aan te vallen of het werk af te doen als opportunisme. Het gaat om het belichten van een confronterend deel van die aanval, namelijk de ervaring van de slachtoffers.

Zoals ik in een eerder artikel al besprak, bieden games als medium daar een uniek communicatiemiddel voor, namelijk de door Ian Bogost gedoopte ‘procedural rhetoric’. Een game kan een speler een uniek proces laten ervaren met gameplay die dat proces via regels weerspiegelt. Daarmee kunnen games ook gebruikt worden als een soort documentaire. Van de traumatische gebeurtenissen van 11 september wordt zo op een andere, zij het erg confronterende, manier verslag gedaan.

Desondanks denk ik niet dat ik de games zal spelen. Ik heb inmiddels zoveel verhalen gehoord, gezien en gelezen over de aanslagen, dat het in mijn geheugen allemaal nog onuitwisbaarder is dan het al was. Maar, sinds ik hier korte tijd gewoond en geleefd heb, weerklinkt vooral de krachtige, menselijke reactie door in mijn herinnering. Hoe de New Yorkers elkaar hielpen, steunden en verzorgden; hoe mensen van over de hele wereld kwamen om te helpen, op wat voor manier dan ook; en hoe er nu geen ruïnes, maar monumenten en wolkenkrabbers staan. Zo staat de hoopvolle inborst van de Verenigde Staten tentoon. En die inborst wordt hopelijk weer het beeld dat de wereld van dit land heeft.

Dit artikel delen

Over de auteur

Jules Schlicher (Eind)redacteur InsideGamer. Speelt graag alles, maar komt aan veel te weinig toe, en gaat dus maar door aan Fable en The Witcher 3. En vooral Xbox-games. Limburgse zaligheid sinds 1991.

Reacties

  • Ik vindt dat 9/11 gebeuren in amerika wel niet zo overdreven. Hoeveel mensen zijn er dood gegaan 4000 ofzo, en in andere landen worden die aantallen per dag afgelsacht en nobody cares en daar is nog steeds elk een hoop gezeik over die dag
  • @rpenning jij hebt hebt het over niet westerse beschavingen waar alleen debielen en terroristen rondlopen tuurlijk interesseerd niemand dat wat.
  • @darkgrim true XD

Plaats reactie

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.

Log in om te reageren